Ferrari FF: de vierpersoons Ferrari die eigenlijk alles kan

De Ferrari FF is geen klassieke Ferrari. Het is een shooting brake, een stationcoupé met een lange, vloeiende daklijn en een opvallende hoge achterkant. Op papier klinkt dat misschien als een compromis, maar in het echt – zo blijkt uit de proporties – staat hij verrassend zelfverzekerd. De neus is typisch Ferrari: laag, breed en met die karakteristieke koplampen die doen denken aan de 458 Italia. De achterzijde is echter het echte statement: een praktische laadklep in plaats van een subtiele kofferklep, en dat maakt hem meteen herkenbaar.

Met een lengte van bijna 4,91 meter en een hoogte van 1,38 meter is de FF een grote auto, maar hij oogt niet log. De wielbasis is lang, maar de overhangen zijn kort, waardoor hij gespannen staat, als een atleet in de startblokken. Het interieur ademt de sfeer van een duur Italiaans maatpak: veel leer, aluminium en een gevoel van vakmanschap dat je niet in elke supercar vindt. Het is geen designfestival zoals in een Lamborghini, maar het straalt wel degelijke exclusiviteit uit. De FF laat zien dat Ferrari in 2011 een volwassen, eigenzinnige richting koos – en dat werkte verrassend goed.

Achter het stuur van de FF zit je laag, maar niet zo extreem als in een echte sportwagen. De stoel is comfortabel en het zicht naar voren is goed, al moet je wennen aan de brede motorkap. De besturing is elektrohydraulisch en naar hedendaagse maatstaven misschien wat zwaar, maar dat past bij het karakter. Op basis van de specificaties – 1.880 kg leeggewicht en vierwielaandrijving – verwacht ik dat de FF verrassend wendbaar is voor zijn formaat. Het 4RM-systeem van Ferrari (niet te verwarren met 4WD) verdeelt het koppel actief, waardoor de auto in bochten stuurt alsof hij lichter is dan hij is.

Het onderstel is stug afgesteld, maar niet oncomfortabel. Ferrari heeft de FF ontwikkeld als een GT, dus hij moet lange afstanden aankunnen. De demping is naar verluidt adaptief, met een comfortmodus die de scherpe randjes eraf haalt. Op snelweg zal hij stabiel liggen als een plank, maar in de stad merk je het gewicht. Remmen zijn koolstof-keramisch, wat bij dit vermogen geen luxe is maar noodzaak. Het geheel voelt aan als een auto die je met vertrouwen op een nat wegdek kunt rijden – iets wat je van een Ferrari met achterwielaandrijving niet kunt zeggen.

De FF heeft één motor: een 6.3-liter V12 met 660 pk en 683 Nm. Dat is een atmosferische krachtpatser die zijn beste werk doet bij hoge toeren, maar ook onderin niet teleurstelt. Ferrari gaf de motor een koppel van 683 Nm bij 6.000 toeren, maar de specificaties suggereren dat er al vroeg veel kracht beschikbaar is. De acceleratie van 0-100 in 3,7 seconden is indrukwekkend voor een auto van bijna 1.900 kilo – beter dan 99% van de concurrentie uit die periode. De topsnelheid van 335 km/u spreekt boekdelen.

De zeventrapsautomaat met dubbele koppeling (7AT) schakelt razendsnel, maar is in de FF wat meer gericht op comfort dan in een 458. Hij staat bekend om zijn soepele overgangen in de automatische stand, terwijl je met de schakelpaddles zelf het heft in handen neemt. Het geluid van de V12 is een van de belangrijkste redenen om deze auto te kopen: een diep, rauw gebrul dat bij 8.000 toeren overgaat in een hysterische schreeuw. Er is geen turbogeluid of elektrische fluistertoon – gewoon pure, atmosferische V12-muziek. Wie een efficiënte auto zoekt, moet hier niet zijn; wie een belevenis zoekt, is aan het juiste adres.

De Ferrari FF is verrassend comfortabel voor een auto met zo'n prestatieniveau. De stoelen zijn elektrisch verstelbaar en bieden voldoende zijdelingse steun voor bochtenwerk, maar zijn ook zacht genoeg voor een lange rit. De achterbank biedt plaats aan twee volwassenen, al is het daar wat krap voor mensen boven de 1,85 meter. Ferrari noemt de FF een vierzitter, en dat klopt als je het vergelijkt met de achterbank van een 911 – maar het is geen limousine. De instap achterin is dankzij de grote portieren redelijk, maar je moet wel bukken.

De geluidsisolatie is beter dan in een doorsnee supercar, maar de V12 laat zich duidelijk horen, vooral boven de 4.000 toeren. Dat is geen minpunt voor de liefhebber, maar op de snelweg kan het monotone dreunen vermoeiend worden. De adaptieve dempers doen hun werk: in de comfortstand absorbeert de FF hobbels redelijk, maar slechte wegen in Nederland zullen altijd voelbaar zijn. Het is geen Rolls-Royce, maar voor een Ferrari is het een verademing. De climate control is effectief, al moet je de ventilatieroosters soms even zoeken – die zijn namelijk verborgen in het dashboard.

Het interieur van de FF is een mengeling van traditioneel Italiaans vakmanschap en technologische snufjes. Het leer is van topkwaliteit, de stiksels zijn strak en het aluminium oogt duur. Het stuurwiel is een afgeleide van dat in de 458, met het beroemde startknopje op het stuur en de manettino voor de rijmodi. De middenconsole is echter wat rommelig: veel knoppen voor de ventilatie en het infotainment, die niet altijd intuïtief zijn geplaatst. Het scherm is klein naar moderne maatstaven, maar voor 2011 was het acceptabel.

Ergonomisch gezien zitten de belangrijkste bedieningselementen goed: de pedalen zijn perfect geplaatst voor hiel-en-teenwerk, en de versnellingspaddles zijn groot en voelen prettig aan. De stoelverstelling is elektrisch, maar zit laag – je moet wennen aan de hoge dorpel. De materialen zijn over het algemeen uitstekend, maar er zijn enkele plastic onderdelen die niet bij een auto van deze prijs lijken te passen. Het interieur is niet zo minimalistisch als in een Tesla, maar wel logisch opgebouwd. Al met al is het een fijne plek om te vertoeven, al had Ferrari de knoppenpracht wat beter kunnen ordenen.

De FF is een van de meest praktische Ferrari's ooit, en dat is precies zijn bestaansrecht. De kofferbak biedt 450 liter, wat meer is dan menig gezinsauto – en beter dan 51% van de concurrentie. De achterklep is groot en het laadvermogen is verrassend bruikbaar voor een auto met zulke prestaties. De achterbank kan neerklappen, waardoor er nog meer ruimte ontstaat voor bijvoorbeeld golfclubs of ski's. Er is ook een klein opbergvak onder de vloer, maar dat is niet groot genoeg voor een reservewiel.

De achterbank is verdeeld in twee individuele stoelen, wat betekent dat je geen derde passagier achterin kunt meenemen – een bewuste keuze van Ferrari om het GT-karakter te benadrukken. De portieren zijn groot en openen wijd, wat het instappen vergemakkelijkt, maar op krappe parkeerplaatsen moet je oppassen. Het zicht naar achteren is beperkt door de dikke C-stijlen en de kleine achterruit, maar de dodehoekwaarschuwing was in deze periode nog niet standaard. Parkeren wordt geholpen door sensoren, maar een camera was optioneel – en die heb je echt nodig gezien de hoge achterkant.

De FF introduceerde Ferrari's 4RM-systeem, een vierwielaandrijving die het koppel actief verdeelt tussen voor- en achteras. Het systeem weegt weinig en is ontworpen om de rijdynamiek te verbeteren, niet alleen de tractie. In de praktijk betekent dit dat je vol vertrouwen kunt accelereren op nat asfalt, zonder de zenuwachtigheid van een krachtige achterwielaandrijver. Het systeem is gekoppeld aan de elektronische stabiliteitscontrole en de manettino, die standen biedt zoals 'Comfort', 'Sport' en 'ICE' (voor gladde wegen).

Het infotainmentsysteem is echter gedateerd. Het scherm is klein, de graphics zijn simpel en de navigatie werkt traag naar moderne maatstaven. Er is geen Apple CarPlay of Android Auto – dat bestond nog niet in 2011 – en de bediening verloopt via een draaiknop op de middenconsole, die niet altijd intuïtief werkt. Ferrari heeft later updates uitgebracht, maar de basis blijft oud. De rijassistentiesystemen zijn beperkt: er is cruise control, maar geen adaptieve cruise control of lane-keeping assist. Voor een auto van dit kaliber is dat een gemis, maar het tekent het tijdperk waarin de FF werd ontwikkeld.

Het officiële verbruik van de FF is 15,4 l/100 km, wat neerkomt op ongeveer 1 op 6,5. In de praktijk zul je met sportief rijden eerder richting de 20 liter gaan, en op de snelweg met 130 km/u zit je rond de 12 liter. Dat is extreem voor een moderne auto, maar normaal voor een atmosferische V12 van 6.3 liter. De CO2-uitstoot van 360 g/km is torenhoog, wat betekent dat je in Nederland veel wegenbelasting betaalt – als je hem al op de weg wilt krijgen.

De vanafprijs van € 372.286 in Nederland maakt de FF een auto voor de happy few. Afschrijving is een ding, maar Ferrari's uit dit tijdperk houden hun waarde redelijk goed, mits ze goed onderhouden zijn. Het onderhoud is echter prijzig: een grote beurt bij de dealer kost al snel enkele duizenden euro's, en de banden zijn speciaal ontwikkeld voor deze auto en dus duur. De V12 is betrouwbaar als je hem regelmatig rijdt en warm laat worden, maar als er iets kapot gaat, zijn de rekeningen indrukwekkend. Wie een FF koopt, moet dus niet alleen de aanschafprijs kunnen betalen, maar ook de lopende kosten – die zijn eerder die van een privéjet dan van een auto.